تماس با ما درباره ما
کد خبر: 1076

باز هم همه چیز گردن کرونا!

سینماآنلاین: نزدیک به دو هفته به آغاز ماه محرم مانده و با وجود حساسیت‌های امسال اما هنوز خبری از اعلان برنامه‌های ویژه صداوسیما نیست. روزنامه فرهیختگان در دو گزارش به این ماجرا پرداخته است.

امان از دست خالی تلویزیون برای محرم

«فعلا چیزی مشخص نیست»، «قرار است در جلسه‌ای که آخر هفته برگزار می‌شود مشخص شود»، «تمرکزمان فعلا روی غدیر است»، «هنوز تصمیم قطعی نگرفتیم» اینها جواب‌های برخی از مدیران صداوسیما به سوال ما درباره کیفیت و کمیت برنامه‌های رادیو و تلویزیون برای محرم امسال بود. نزدیک به دو هفته به آغاز ماه محرم مانده و با وجود حساسیت‌های امسال اما هنوز خبری از اعلان برنامه‌های ویژه صداوسیما نیست. برنامه‌هایی که البته حدس‌شان با توجه به سابقه سال‌های اخیر خیلی کار سختی نیست. اگر صداوسیما در نوروز 99 غافلگیر شد و مردم هم به آنها حق دادند یا اگر در ماه رمضان هم همچنان غافلگیر بودند و عده‌ای این‌بار هم به آنها حق دادند، اما پس از گذشت حدودا پنج، 6 ماه از ورود ویروس کرونا به کشور دیگر کسی به رادیو و تلویزیون حق نمی‌دهد که برای ماه محرم غافلگیر باشد و برنامه‌ای نداشته باشد. همه می‌دانیم که کار کردن در این شرایط سخت است و از آن‌سو همه می‌دانیم که محرم امسال خاص‌ترین محرم در دو سه دهه اخیر است. اگر سال‌های گذشته وقت بخش عمده‌ای از مردم در تکایا و هیات‌های مذهبی پر می‌شد امسال اما با توجه به پروتکل‌های بهداشتی و شرایط خاص، تلویزیون باید این وظیفه را به دوش بکشد. البته این وظیفه خیلی پیچیده و سخت نیست. روال کار صداوسیما در سال‌های اخیر تقریبا ثابت بوده است. کرونا شاید برخی برنامه‌های مدیران صداوسیما را به‌هم زده باشد اما در مجموع به نفع آنها تمام شده است. هر انتقادی که به برنامه‌های سال 99 می‌شود را به حضور این ویروس منحوس ربط می‌دهند و پشت کرونا پنهان می‌شوند. شاید مدیران تلویزیون از حضور کرونا خیلی هم ناراحت نباشند هرچند مردم خاطرشان هست که پیش از کرونا چه برنامه‌ها و سریال‌هایی را تماشا می‌کردند.

برنامه‌های تکراری، میهمان‌های ثابت

کافی است که سری به آرشیو صداوسیما در سال‌های اخیر بزنید و برنامه‌های مناسبتی ماه محرم را بررسی کنید. در بهترین حالت با چهار یا پنج قالب از برنامه‌سازی روبه‌رو می‌شویم؛سخنرانی مذهبی، گفت‌وگوی زنده یا ضبط شده، پخش مداحی، تکرار سریال‌های تاریخی یا مذهبی و پخش زنده از شهر کربلا. اگر به ذهن‌تان هم رجوع کنید چیزی فراتر از این برنامه‌ها پیدا نخواهید کرد. قالب‌هایی که کار را برای مدیران و تهیه‌کنندگان تلویزیون راحت کرده، اما از آن‌ طرف شاهد حضور مردمی هستیم که باور دارند تلویزیون برای عزاداری کافی نیست و خودشان باید کاری کنند. امسال اما قرار است مردم خودشان خیلی کاری نکنند، یعنی نباید حضور گسترده‌ای در تکایا و خیابان‌ها داشته باشند.

برگردیم سراغ تلویزیون. اینکه در مناسبت‌هایی شبیه به محرم، چرا برنامه‌های شنیدنی بیشتر از برنامه‌های دیدنی تولید می‌شود، سوال بی‌جوابی است که سال‌ها پرسیده می‌شود. در روزگاری که هر سال به شبهات دینی و معارفی نسل جوان اضافه می‌شود صداوسیما که قرار بود دانشگاه باشد چه کرده است؟حضور کارشناسان خودی، گزیده و محدودش چقدر راهگشا بوده است؟ اثرات گفت‌وگوهای زنده طولانی یا سخنرانی‌های ثابت روزانه را در نسل جوان‌مان می‌توانیم ببینیم؟ گذاشتن دو صندلی روبه‌روی دوربین و زدن حرف‌های تکراری و خواندن پیامک‌های مردمی اوج خلاقیت برنامه‌سازان تلویزیون است؟ سهم شهرستان‌ها و آیین‌های محلی و مذهبی از تلویزیون ملی چقدر است؟ چه درصدی از صحبت‌های کارشناسان مذهبی بر سبک زندگی روزانه مردم و مخاطبان اثر دارد؟ مدیران تلویزیون و برنامه‌سازان قرار است صرفا کندآکتور شبکه‌ها را پر کنند یا به دنبال خروجی مفید و موثر هم هستند؟ خانواده‌ها در شرایط بد اقتصادی کنونی می‌توانند از برنامه‌های ماه محرم برای آرامش بیشتر و استحکام روابط‌شان استفاده کنند؟

با توجه به اطلاعات کسب شده، امسال به‌جز سخنرانی‌ها، مداحی‌ها و همان برنامه‌های زنده استودیویی از داخل ایران یا عراق نباید توقع برنامه جدیدتری از تلویزیون داشت. قطع به یقین شاهد پخش سریال‌هایی مانند «مختارنامه» و «معصومیت از دست رفته» و فیلم‌های «روز واقعه» و«سفیر» هم خواهیم بود تا سهمیه هر سال‌مان فراموش نشود.

پیشنهادهایی برای تلویزیون

مجددا برای مدیران محترم سازمان صداوسیما یادآوری می‌کنیم که محرم امسال به دلیل شرایط ویژه حاکم بر کشور و دنیا خاص است و اهمیت دارد. گروهی که خودشان مراسم عروسی برگزار می‌کنند و سفرشان قطع نمی‌شود منتظر نشسته‌اند که پس از اتمام ماه محرم و حتی صفر، تمام بیماری‌ها و مرگ‌ومیرها را به گردن عزاداری برای امام حسین(ع) بیندازند و گروهی دیگر هم بی‌توجه به پروتکل‌های بهداشتی و خطرات احتمالی و برای شلوغ شدن منبرشان، مردم را به خیابان‌ها می‌کشانند و خاطرشان را بی‌دلیل راحت می‌کنند که ویروس کرونا با عزاداران سیدالشهدا کاری ندارد. در این شرایط صحبت‌های رهبری در روز عید قربان هرچند تکلیف را برای مداحان و منبری‌ها روشن کرد، اما اوضاع را برای تلویزیون سخت‌تر کرد. تلویزیون باید هم خوراک مناسب به بینندگان ثابت احتمالی‌اش بدهد و هم باید سعی در جذب اقشاری بکند که عموما بیرون از خانه عزاداری می‌کردند و حالا شاید نگه‌داشتن‌شان در خانه سخت باشد.

در این حال و احوال برای مدیران تلویزیون پیشنهادهایی داریم که شاید هم به تنوع برنامه‌هایشان کمک کند و هم در جذب بیشتر مخاطبان موفق شوند.

یک؛ استفاده از ظرفیت شهرستان‌ها

بسیاری از روستاها و شهرستان‌های ایران مراسم و آیین‌های جذاب و قدیمی در ماه‌های محرم و صفر دارند. براساس آنچه در کتاب‌های تاریخی و مذهبی آمده، بیش از صدها شکل‌ورسم عزاداری در ایران وجود دارد که نهایت شناخت مردم یا مدیران به شهرهای جنوبی یا یزد برمی‌گردد. در سراسر ایران این عزاداری‌ها وجود دارد و مستندهای خوبی هم از آنها ساخته شده که می‌تواند هم باعث شناخت بیشتر مردم شود و هم جذابیت بالایی دارد. آشنایی با مدل‌ها و سبک‌های مختلف عزاداری در سطح ملی، یک فرصت طلایی برای معرفی فرهنگ و مذهب به صورت توامان است. عمل به این شعار که گفته می‌شود ایران فقط تهران یا شهرهای بزرگ نیست را از همین ماه محرم می‌شود در تلویزیون آغاز کرد. اگر مردم شهرهای کوچک، رسم عزاداری خودشان را از گیرنده‌هایشان ببینند هم دلگرم  و هم قانع می‌شوند برای در خانه ماندن و رعایت پروتکل‌های بهداشتی.

دو؛ تعزیه

یکی از رسوم مهجور و فراموش شده در ماه محرم تعزیه‌خوانی است. تهیه و پخش تعزیه‌خوانی‌های جذاب قدیمی یا حتی جدید یکی دیگر از برنامه‌هایی است که می‌تواند علاوه‌بر پرکردن کندآکتور شبکه‌ها باعث بالارفتن تعداد مخاطبان هم بشود. البته ممکن است نسل‌های جدید با تعزیه رابطه خوبی برقرار نکنند، اما حتما کم‌کاری در این حوزه باعث ایجاد این فاصله شده و نیاز به تکرار و تنوع دارد تا این هنر ارزنده مجدد بین مردم جا بیفتد. در حالی که در سال‌های اخیر شاهد برگزاری تعزیه در کشورهای دیگر بودیم. استفاده نکردن از این ظرفیت بالا نوعی بدسلیقگی است هرچند ممکن است در ابتدا مورد توجه زیادی قرار نگیرد، اما گزینش بهترین تعزیه‌ها و پخش آنها در ساعت مناسب می‌تواند امسال مورد استفاده قرار بگیرد.

سه؛ ارزش افزوده و سریال‌های تکراری

حالا که ظاهرا گریزی از پخش تکراری سریال‌های تاریخی نیست دست‌کم دورچین به آن اضافه کنید و فقط دکمه پخش را نزنید و بروید سراغ کار و زندگی‌تان. استفاده از پشت‌صحنه‌های جذاب این سریال‌ها در کنار پخش سریال یا انجام و پخش گفت‌وگو با عوامل سریال‌های پخش شده می‌تواند باعث تنوع برای مخاطبان شود. حضور کارشناسان آگاه و خوش‌بیان برای معرفی شخصیت‌های تاریخی نشان داده شده در سریال هم می‌تواند به فهم بیشتر بینندگان کمک کند و برنامه‌ها را از روال خسته‌کننده و تکراری‌اش نجات دهد.

چهار؛ باز شدن دایره مداحان و منبری‌ها

البته این پیشنهاد به آن معنا نیست که به مداحان و روحانیون اینستاگرامی فضا داده شود یا همه نگاه‌های دینی تریبون داشته باشند، بلکه امکان استفاده از همه ظرفیت‌های نیروهایی است که داخل نظام حضور دارند و به آن معتقدند، هرچند ممکن است اختلافات نظری هم با سازمان صداوسیما داشته باشند. شنیدن حرف‌های تازه، متقن و دقیق و نه من‌درآوردی حق مردم و نسل‌های تازه است. اگر عموم مردم حرف‌های درست و منطقی را از تلویزیون خودشان نشنوند حتما به سمت فضای مجازی می‌روند و آنجا پای صحبت هر مداح یا روحانی از راه رسیده‌ای می‌نشیند و ممکن است چشم بسته حرف‌های آنها را قبول کند. چه اشکالی دارد که در ماه محرم از تلویزیون ملی، مناظرات دینی به صورت زنده پخش شود؟ آیا پخش این مناظرات ممکن است وضعیت دینی کشور را از شرایط فعلی بدتر کند؟ به‌جای اینکه مردم شاهد حرف‌های تکراری یک نفر از تلویزیون آن هم ساعت 6 صبح باشند بهتر نیست آن فرد در کنار افراد دیگری مناظره کنند یا حتی به مردم اجازه داده شود که سوالات خود را به‌صورت تلفنی مطرح کنند و کارشناسان مختلفی به ابهامات و شبهات آنها پاسخ دهند؟

قبول داریم که انجام این پیشنهادها سختی دارد و باید برایش زحمت کشید و هزینه داد. باید جلوی واکنش‌ها ایستاد و ممکن است صندلی‌های مدیریتی دچار لغزش شوند. اما توصیه جدی‌مان به صداوسیما این است که تا دیر نشده سخن تازه بگوید.

*سیدمهدی موسوی‌تبار


 

باز هم همه چیز گردن کرونا!

«ما حرفی نداریم کار کنیم، در این گرمای هوا و با وجود کرونا، کار را انجام می‌دهیم. چون می‌دانیم برای امام حسین(ع) کار می‌کنیم. اما نکته اینجاست که تکلیف مشخص نمی‌شود، نمی‌دانیم روی آنتن هستیم یا نه؟ همه اینها باعث می‌شود تا بچه‌ها ‌انگیزه کار کردن نداشته باشند.» این صحبت‌های یکی از عوامل اجرایی برنامه‌هایی است که برای محرم درنظر گرفته شده است. اما نبودن برنامه‌ریزی از سوی شبکه‌ها باعث شده تا نتوانند افق روشنی برای کارشان داشته باشند. قرار بود در این صفحه از سریال‌های آماده برای ماه محرم بگوییم اما انگار همه چیز، طبق برنامه‌ریزی نباید پیش برود.

هر ساله با نزدیک شدن به ایام محرم، همه شبکه‌های تلویزیونی در تدارک ساخت برنامه‌های جدید می‌شوند تا با رسیدن به این ماه بتوانند عرض‌اندامی کنند و بهترین‌ها را از شبکه‌هایشان پخش کنند. این مساله نه‌فقط برای ماه محرم که در ماه رمضان و ایام نوروز هم صادق است. اما امسال با توجه به شیوع ویروس کرونا، همه چی در محرم متفاوت خواهد بود، درست مثل ماه رمضان که متفاوت از هر سال بود.

شبکه‌ها و سریال‌ها

برای اینکه بدانیم هر شبکه چه سریالی را برای ماه محرم امسال آماده دارد به سراغ روابط‌عمومی این شبکه‌ها رفتیم که درنهایت فقط به سریال «بوم و بانو» که برای پخش از شبکه دو سیما آماده شده است، رسیدیم. سریالی که سعید سلطانی، کارگردانی آن را به عهده دارد و نویسندگی آن هم به عهده شعله شریعتی و اعظم بهروز است و آرمان زرین‌کوب تهیه‌‌کنندگی آن را به عهده دارد و بعد از سریال ستایش، این دومین همکاری زرین‌کوب و سعید سلطانی است.

قصه این سریال تاریخی در دوران پهلوی اول است و لایه‌های زیرین زندگی اجتماعی مردم در آن مقطع زمانی به تصویر کشیده می‌شود. قرار بود از تیرماه امسال تصویربرداری این سریال تاریخی آغاز شود تا برای ماه محرم پخش آن شروع شود. نکته مهم در مورد این سریال این است که هنوز تصویربرداری آن ادامه دارد و احتمالا با شروع پخش، همچنان تصویربرداری آن ادامه خواهد داشت.

شبکه دیگری که برای پخش سریال اعلام آمادگی کرده است، شبکه پنج سیما بود که البته به‌تازگی مشخص شده است که قرار است از سریال‌های قبلی این شبکه که در این ایام پخش می‌شد، استفاده کنند و سریال جدیدی ندارند.

شبکه سه سیما هم سریالی که احتمالا برای پخش در ایام محرم آماده می‌کند سریال «زمین گرم» ساخته سعید نعمت‌الله است. این سریال یک ویژگی مهم دارد که سعید نعمت‌الله برای اولین بار کارگردانی کرده است. 11 خردادماه همین امسال اعلام شد که این سریال حدود 40درصد از فیلمبرداری‌اش انجام شده است و گروه درحال کار هستند تا این سریال را به محرم برسانند. سعید نعمت‌الله را با متن‌ها و دیالوگ‌های خاصش می‌شناسیم. متن‌هایی که برای سریال‌های مختلف نوشته است و سریال‌های شاخصی همچون: «رستگاران»، «زیر هشت»، «دیوار»، «مدینه» و «میکائیل» به کارگردانی سیروس مقدم و «جراحت»، «شیدایی»، به کارگردانی محمدمهدی عسکرپور و «پشت بام تهران»، «عقیق»، «زیر پای مادر» به کارگردانی بهرنگ توفیقی و «برادر جان» به کارگردانی محمدرضا آهنج را او با نویسندگی خاصش نوشته است و همچنین نگارش سه فیلم سینمایی «طاووس‌های بی‌پر» به کارگردانی جواد مزدآبادی، «حوالی اتوبان» به کارگردانی کیارش اسدی‌زاده و «زنبور کارگر» به کارگردانی افشین صادقی را نیز برعهده داشته است. سریال «زمین گرم» که به گفته خود سعید نعمت‌الله تکمیل‌کننده تریلوژی برادر در فضای خانوادگی و با لحنی متفاوت نسبت به دو سریال «جراحت» و «برادر جان» که فصل‌های پیشین این تریلوژی محسوب می‌شوند، نگارش شده است. نکته دیگر در مورد این سریال این است که همچنان فیلمبرداری‌اش ادامه دارد و هنوز زمان پخش آن مشخص نشده است.

سریال «نجلا» دیگر سریال مناسبتی شبکه سوم سیماست که برای ماه صفر از این شبکه پخش می‌شود. سریال «نجلا» به کارگردانی خیرالله تقیانی‌پور و به تهیه‌کنندگی سعید سعدی برای پخش در ایام اربعین تولید شده است. قصه این سریال در سال ۵۸ می‌گذرد. داستان سریال ارتباط خاصی با انقلاب اسلامی یا دفاع مقدس ندارد بلکه عاشقانه‌ای حول امام حسین(ع) است حسام منظور، آزیتا حاجیان و ملیکا شریفی‌نیا ازجمله بازیگران این سریال هستند. البته فیلمبرداری این سریال در کشور عراق است که کارگردان سریال در مورد آن می‌گوید: «قسمت‌های پایانی این سریال در کربلا رخ می‌دهد و تصویربرداری ما در عراق بستگی به شرایط فعلی آن زمان به دلیل بیماری کرونا دارد و اگر هم نتوانیم به عراق برویم بخش‌های مربوطه را در تهران دکورسازی می‌کنیم.»شبکه یک سیما هم که جزء شبکه‌های مرجع مردم است هنوز برای اینکه چه سریالی داشته باشد، به اجماع نهایی نرسیده و وقتی علت این اتفاق را سوال کردم، همه چیز را مرتبط با اوضاع کنونی، یعنی کرونا می‌دانند و می‌گویند با توجه به شرایط نمی‌توان به گروه‌های برنامه‌ساز فشار بیاوریم که حتما سریال مورد نظری را آماده کنند برای همین تا نزدیک شدن به ماه محرم، باید منتظر باشیم تا ببینیم کدام سریال آماده می‌شود. اینکه کرونا وجود دارد و زندگی‌مان را تغییر داده است و مجبور به این هستیم که خیلی مسائل را رعایت کنیم همه‌مان به‌خوبی می‌دانیم اما اینکه، برای همه چیز کرونا بهانه‌مان بشود مساله دیگری است.

نمایش خانگی‌ها کرونا نمی‌گیرند؟

بیاید جور دیگری به قضیه نگاه کنیم، درحال حاضر چندین برنامه تلویزیونی از صبح تا شب درحال تولید هستند، چه برنامه‌های زنده و چه برنامه‌های تولیدی، از طرف دیگر در شبکه نمایش خانگی، برنامه‌های زیادی درحال ساخت است؛ از سریال‌ها تا تلنت شوهای مختلف که هر روز خبرشان را در خبرگزاری‌ها می‌بینیم و می‌شنویم و این برنامه‌ها در وضعیت کنونی درحال ساخت هستند. مثلا سریال «آقازاده» در همین هفته‌ای که در آن قرار داشتیم، تصویربرداری‌اش به پایان رسید. یا سریال مصطفی کیایی اواخر اسفندماه بود که تصویربرداری‌اش به پایان رسید. منوچهر هادی هم درحال آماده‌سازی برای سریال جدیدش یعنی گیسو است. علاوه‌بر آن سریال‌های دیگر صداوسیما این روزها درحال فیلمبرداری هستند مثلا «سلمان» داوود میرباقری درحال فیلمبرداری است یا سریال دیگری که این روزها اخبار زیادی از آن می‌شنویم، سریال «دادستان» مسعود ده‌نمکی است. مطمئنا شرایط کار راحت نیست و در این اوضاع باید خیلی از مسائل رعایت شود، اما اینکه همه چیز را به کرونا ربط دهیم و کاری انجام ندهیم، به بی‌برنامگی مدیران تلویزیون خاصه برای این دوره باز می‌گردد. محرم امسال متفاوت‌تر از محرم‌های سال‌های دیگر است. مردم و عزاداران حسینی علی‌رغم میل باطنی و عادات هر ساله‌شان در ماه محرم مجبور هستند که بیشتر شب‌های محرم را در خانه بمانند. اگر همان شعاری که وزارت بهداشت برای محرم امسال انتخاب کرده را درنظر بگیریم که: «هر خانه یک حسینیه» توجه به تولید آثار با محتوای سوگواری امام حسین(ع) ازجمله ضرورت‌های امسال تلویزیون است که باید برایش برنامه‌ریزی جدی صورت می‌گرفت. غیر از برنامه‌ریزی برای پخش سریال‌ها که مطمئنا مهم هستند از هیات‌ها بخواهند برنامه‌هایشان را با صداوسیما هماهنگ کنند و طبق مواردی که وزارت بهداشت تعیین می‌کند، برنامه‌ها را پخش کنند، تا مردم بتوانند از همین برنامه‌ها استفده کنند. مطمئنا این اقدام کمترین کاری است که مردم از شبکه‌های تلویزیونی انتظار دارند.

 

عاطفه جعفری

 

ارسال نظر